thước tỉ lệ

 


 

(cg. thang tỉ lệ), hình thức biểu hiện tỉ lệ bản đồ một cách cụ thể dưới dạng một thước đo.

 

Thước được vẽ với các số liệu đã tính sẵn theo tỉ lệ của bản đồ, để có thể dùng đo trực tiếp các khoảng cách trên bản đồ đó. Thước gồm một đoạn thẳng được chia thành nhiều đoạn, mỗi đoạn dài 1 cm, gọi là đoạn cơ sở của thước tỉ lệ.

 

Đoạn đầu tiên về phía bên trái được chia thành 5-10 phần nhỏ, tại điểm đầu phía bên phải của đoạn cơ sở ghi giá trị là 0. Trên các vạch giới hạn của các đoạn cơ sở khác lần lượt từ vạch 0 về bên phải ghi các giá trị độ dài nằm ngang trên thực tế theo tỉ lệ bản đồ, tương ứng với khoảng cách tính từ vạch 0. Thước tỉ lệ có hai loại:

 

1) Thước tỉ lệ giản đơn chỉ dùng để đo các khoảng cách ở một phạm vi nhất định của bản đồ (thường là phần trung tâm bản đồ);

 

2) Thước tỉ lệ phức tạp là hình vẽ phối hợp nhiều thước tỉ lệ khác nhau.

 

Mỗi thước tỉ lệ dùng để đo khoảng cách ở một phạm vi nhất định (có chỉ dẫn). Vd: ở phạm vi các vĩ độ từ 40o đến 50o hoặc từ 10o đến 20o...