bản đồ biển   

 

A: sea map

 


 

Những bản đồ nhằm mục đích đảm bảo hàng hải và giải quyết các nhiệm vụ liên quan đến nghiên cứu và sử dụng các tài nguyên của biển và đại dương. Bản đồ biển được xây dựng trên cơ sở lí thuyết chung của bản đồ học, nhưng việc thành lập các bản đồ trên biển có nhiều khó khăn, phức tạp hơn thành lập bản đồ trên đất liền.

 

Theo phân loại của Nga và Việt Nam, phân biệt ba hệ thống bản đồ biển: bản đồ hàng hải, bản đồ địa hình đáy biển, bản đồ chuyên đề biển.

 

Có ý kiến cho rằng, những bản đồ biển đầu tiên xuất hiện ở Italia vào thế kỉ thứ 13, đó là những bản đồ Portolan mô tả biển Địa Trung Hải và dải ven bờ. Đường đẳng sâu lần đầu tiên được sử dụng vào năm 1584 để vẽ độ sâu của biển. Sự ra đời của la bàn là yếu tố quan trọng thúc đẩy sự phát triển của khoa học hàng hải. Trước đây, bản đồ biển chủ yếu được thành lập ở tỉ lệ nhỏ, chủ yếu là xác định vị trí các cảng và bến tàu. Năm 1569, Gerad Mecato (1512-1594) thiết kế phép chiếu hình trụ đồng góc và được dùng cho bản đồ hàng hải. Do nhu cầu đi biển tăng nhanh, năm 1675 ở Anh đã lập đài quan sát Grinuyt ở ngoại ô Luân Đôn giúp cho việc thành lập các bản đồ về gió, bản đồ độ cao triều. Ở Nga, Nagaep (1704 – 1780) là người đầu tiên thực hiện công tác nội nghiệp thành lập bản đồ biển.

 

Cuối thế kỉ 18 đã xuất hiện các tổ chức đo đạc quốc gia và bản đồ biển ngày càng được quan tâm, phát triển và được sử dụng rộng rãi trên thế giới.

 

Ở Việt Nam, đầu thế kỉ 18 đã xuất hiện những bản đồ biển dầu tiên do người Pháp thành lập. Các quốc gia Anh, Pháp, Mĩ đều lập các bản đồ biển vùng Biển Đông phục vụ mục đích xâm lược quân sự. Năm 1954, Bộ Quốc phòng đã bổ sung, chỉnh lí các bản đồ tư liệu đã có và xuất bản nhiều loại bản đồ biển các tỉ lệ 1:750 000, 1:500 000, 1:3000 000, 1:200 000, 1:100 000, 1:25 000, 1:10 000 cho các cảng và tỉ lệ 1:2 500 000 vùng biển Đông Nam Á.

 

Năm 1993, Tổng cục Địa chính (cũ) tiến hành thử nghiệm công tác đo vẽ bản đồ địa hình biển ở Việt Nam tỉ lệ 1:10 000 tại vùng biển Bãi Cháy (Quảng Ninh).

Từ năm 1995, chính thức đo vẽ bản đồ địa hình đáy biển các tỉ lệ 1:10 000, 1:25 000, 1:50 000. Từ 1995 – 1999, Trung tâm Viễn thám đã sử dụng ảnh vệ tinh để thành lập bộ bản đồ vùng quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa các tỉ lệ từ 1:500 000 – 1:25 000.